Şarkı söylemeyi öğrenmeye karar verenlerin çoğunda ortak bir beklenti vardır: "Doğru yöntemi bir duyayım, tekniği hemen kapar, harika söylerim." Ama maalesef işler pek öyle yürümüyor. Şan eğitiminde "sihirli bir değnek" yok. Bir şarkıcı kendi enstrümanını (yani bedenini) bizzat kendi inşa etmek zorundadır.

"Neden Hemen Şarkıya Geçmiyoruz?"

En çok sorulan soru budur: "Neden o garip ses egzersizleriyle uğraşıyoruz da doğrudan şarkı söylemiyoruz?" Aslında bunun çok basit bir sebebi var:

Vücudun "Eski Dostu" Olan Gerginlik: Bir şarkıyı söylerken kafamız sözlere veya yüksek notalara gittiğinde, vücut kendini tehlikede hisseder. Hemen eski savunma mekanizmalarını devreye sokar: Omuzlar kalkar, boyun kasları gerilir, çene kilitlenir. Vücudu rahat bırakmaya çalışmak, dünyanın en zor işlerinden biridir çünkü beynimiz "güç eşittir gerginlik" diye kodlamıştır. Egzersizler, işte bu otomatik gerginliği kırıp vücuda rahat kalmayı öğretmek için vardır.
Bağımsızlık İlanı: Şarkı söylerken her organ birbirine yardım etmeye çalışır ama bu genelde işleri bozar. Mesela nefesiniz yetmediğinde boğazınız sıkışmaya başlar. Dil, çene ve gırtlak hepsi aynı anda gerginleşir. Egzersizlerin amacı, bu hatalı yardımlaşmayı kesmektir. Nefesin işini sadece nefes kaslarının yapmasını, boğazın ise sadece sesi serbest bırakmasını sağlarız. Yani her organa kendi görevini hatırlatırız.
Güvenli Alan: Şarkıların içinde zor zıplamalar, yorucu harfler vardır. Egzersizler size güvenli bir alan açar; orada hata yapsanız da sesinizi yormadan doğruyu bulma şansınız olur.

Kaslar Biraz "Ağırdan Alır"

Zihnimiz bir bilgiyi saniyeler içinde anlayabilir ama kaslarımızın o bilgiyi öğrenmesi zaman alır. Kaslar sadece çok tekrar edilen, basit hareketleri hafızasına kazır.

Yeni bir tekniğin kaslarınıza yerleşmesi için en az 3-4 hafta boyunca, haftada en az 4-5 gün disiplinli bir şekilde çalışmak gerekir. Bu işin sırrı, bir gün 5 saat çalışıp sonraki üç gün yatmak değil; her gün 20-30 dakika bile olsa o kasları uyandırmaktır. Hareketin tamamen otomatiğe bağlanması ve sizin hiç düşünmeden doğru şekilde söyleyebilmeniz ise 6 ayı, hatta bazen daha fazlasını bulabilir. Bu yüzden her şeyi sırayla ve yavaş yavaş halletmek en doğrusudur.

O Garip Egzersizler Aslında Ne İşe Yarıyor?

Derslerde yaptığımız o tuhaf seslerin hepsinin çok mantıklı bir amacı var:

Doğal Gücü Hatırlamak: Birine uzaktan "Hey!" diye bağırdığınızda veya içten bir kahkaha attığınızda karnınızdaki kaslar kendiliğinden çalışır. İşte o "hey-ha" egzersizleri, vücudun zaten bildiği bu doğal gücü şarkı söylerken de kullanabilmesi için yapılır.
Nefesi Ekonomik Kullanmak: Çeşitli harflerle (şşş, sss gibi) yapılan nefes çalışmaları, akciğerleri doldurmaktan ziyade, o havayı ne kadar tasarruflu ve kontrollü kullandığınızı öğretir. Bir süre sonra nefesinizi düşünmenize bile gerek kalmaz.
Ses Tellerini Korumak: Dudaklarınızı titretmek veya lax vox tüpü egzersizleri, ağız içinde bir hava yastığı oluşturur. Bu yastık, ses tellerinizin birbirine sertçe çarpmasını engeller ve çok daha rahat titreşmelerine yardım eder.
Dil ve Çene Karmaşasını Çözmek: Eğer nefes kaslarınız tembellik yaparsa, çene ve dil hemen "ben destek olayım" diyerek boğazı sıkmaya başlar. Egzersizlerle dili ve çeneyi bu süreçten ayırırız. Böylece sesiniz boğulmadan, özgürce dışarı çıkar.

Özetle: Sabır ve Tekrar

Şan eğitimi aslında vücudumuzu ve beynimizi yeniden eğitme sürecidir. Eskiden öğrenciler hocalarıyla her gün çalışırdı; günümüzde ise haftada bir yapılan dersin verimli olması için top sizde. Derste öğrettiğim, her gün yapacağınız kısa ve bilinçli pratikler, yeni alışkanlıkların yerleşmesini sağlar.

Vücudunuz bu yeni düzeni tamamen öğrendiğinde, artık teknikle uğraşmanıza gerek kalmaz. İşte o zaman sahneye çıktığınızda veya arkadaşlarınızla karaoke yaptığınızda sadece anlatmak istediğiniz hikayeye ve duygunuza odaklanabilirsiniz. İşin asıl keyfi de orada başlar.

Ses Eğitiminde Egzersizin Önemi